„Gdyby Nina wiedziała” - Dawid Grosman

„Gdyby Nina wiedziała” to poruszająca, wielowymiarowa powieść izraelskiego pisarza Dawida Grosmana, wydana po polsku w 2021 roku przez Znak Litera Nova. Autor, uznawany za jednego z najważniejszych współczesnych pisarzy izraelskich i często wymieniany w gronie kandydatów do Nagrody Nobla, w tej książce podejmuje trudny temat dziedziczenia traumy i skomplikowanych relacji rodzinnych.

Akcja opowieści rozgrywa się wokół trzech kobiet z jednej rodziny — Wery, Niny i Gili — i jest snuta z perspektywy najmłodszej z nich, Gili. To właśnie ona próbuje zrozumieć historię swojej rodziny: decyzje, które ją ukształtowały, oraz rany, które przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Centralnym punktem narracji jest bolesna przeszłość Wery — babki Gili — która została zesłana do jugosłowiańskiego obozu politycznego na wyspie Goli Otok. Wera spędziła tam ponad dwa lata, co miało ogromny wpływ na jej relacje z córką Niną. Ta z kolei, wychowana bez matki, sama nie potrafiła być blisko swojej córki.

Grosman nie proponuje łatwej fabuły ani gotowych odpowiedzi — jego narracja bywa nielinearna, przeskakując między czasami, perspektywami i wspomnieniami. Taki zabieg stylistyczny oddaje wewnętrzne zmagania bohaterek i podkreśla, jak trudne jest pogodzenie się z nieprzepracowaną przeszłością. Książka jest przede wszystkim głębokim studium emocjonalnym: analizą miłości, zdrady, żalu oraz potrzeby wybaczenia.

Wielu czytelników zwraca uwagę, że lektura jest intensywna i niełatwa — pełna ciężaru psychologicznego i bolesnych wspomnień. Mimo to powieść zostawia silne wrażenie i długo trwa w pamięci, zmuszając do refleksji nad tym, jak historia i doświadczenia kształtują nasze życie i relacje z innymi.

„Gdyby Nina wiedziała” to powieść o rodzinie, traumie i poszukiwaniu prawdy, wymagająca, poruszająca i złożona. Grosman oddaje głos kobietom z różnych pokoleń, pokazując, że miłość i cierpienie często idą ze sobą w parze, a zrozumienie siebie i bliskich jest procesem trudnym, ale — być może — jedyną drogą do pojednania.